Türkiye’den 5 yıllık plan! Erdoğan açıklayacak

Türkiye’nin 2019-2023 devrinde uygulamaya koyacağı ekonomik ve toplumsal siyasetleri içeren 11. Kalkınma Planı’nın tanıtımı, yarın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katılacağı programla yapılacak.

AA muhabirinin derlediği bilgilere nazaran, 1963’ten itibaren 10 kalkınma planı hazırlanırken, istikrarlı büyüme, enflasyonla çaba, vatandaşların refah düzeyinin yükseltilmesi ve bölgeler ortasındaki gelişmişlik farklarının azaltılması, bu planların değişmez gayeleri olarak dikkati çekti.

Türkiye’nin 1. Kalkınma Planı 1963-1967 devrini kapsarken, kelam konusu plan 1962’de Resmi Gazete’de yayımlandı.

2. Dünya Savaşı ve 1960 askeri müdahalesinin iktisat üzerinde tesirli olduğu bir devirde hazırlanan planda, kalkınma için gerekli bilim adamı ve teknik elemanların yetiştirilmesi, istihdam sıkıntılarının çözülmesi, gelir kümeleri ve bölgeler ortasında toplumsal adalet istikrarının sağlanması temel gayeler olarak belirlendi.

Türkiye’de kişi başına geliri süratle ve devamlı olarak artırmayı hedefleyen ve 1968-1972 devrini kapsayan 2. Kalkınma Planı’nda ise vatandaşlara iş imkanı sağlamak, kalkınmanın nimet ve külfetlerinin fırsat eşitliğine, toplumsal adalet prensibine nazaran paylaşılarak iktisadi ve toplumsal tertipte olumlu bir gelişme elde etmek amaçlandı.

1973-1977 periyodunu kapsayan 3. Kalkınma Planı’na ise bilhassa tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş amacı damgasını vurdu. Endüstrileşme, halkın refah düzeyinin artması için bir koşul olarak söz edildi.

1979-1983 devrini kapsayan 4. Kalkınma Planı’nda Cumhuriyet’in birinci yıllarından beri yürütülen gelişme atılımlarının muvaffakiyete ulaştırılması ve sürdürülmesi temel amaç olarak belirlendi. Kelam konusu plan, süratli bir endüstrileşme ve buna kaynak sağlayacak kurumsal düzenlemelerle dış satımda kıymetli atılımları içermesine rağmen 1970’lerin sonunda yaşanan toplumsal olaylar ve akabinde gelen 12 Eylül 1980 askeri müdahalesi, planın uygulanmasını değerli ölçüde güçleştirdi.

12 Eylül 1980 askeri darbesinin akabinde yayımlanan birinci plan olma özelliği taşıyan ve 1985-1989 periyodunu kapsayan 5. Kalkınma Planı’nda ise ihracat artışının teşvik edilmesine, sanayi üretiminin hissesinin ulusal savunma gerekleri gözetilerek artırılmasına özel vurgu yapıldı. İstihdamın artırılarak genç kesimde işsizliğinin azaltılması, planın dikkat cazibeli maksatları ortasında yer alıyordu.

1990-1994 periyodunu kapsayan 6. Kalkınma Planı, gelir dağılımını uygunlaştırmak, işsizliği, bölgesel ve yöresel gelişmişlik farklarını azaltmak üzere kıymetli amaçları içermesine rağmen Türkiye, siyasetteki dalgalanmanın beraberinde getirdiği ekonomik istikrarsızlık ve 1994 ekonomik kriziyle karşı karşıya kaldı.

Türkiye’nin orta ve uzun vadeli ekonomik, toplumsal ve kültürel siyaset uygulamalarının genel prensiplerini ve önceliklerini belirleme, iktisadın piyasa düzeneği çerçevesinde öngörülen mümkün gelişme istikametlerini varsayım etme emeliyle hazırlanan ve 1996-2000 devri kapsayan 7. Kalkınma Planı periyodunda başta enflasyon olmak üzere iktisatta önemli bozulma görüldü. Türkiye, 1998 ve 1999 yıllarında iki ekonomik kriz yaşadı.

2001-2005 devrini kapsayan 8. Kalkınma Planı’nda ise evvelkilerden farklı olarak enflasyonun kalıcı biçimde tek haneli seviyeye indirilmesi, kurumsal ve yapısal ıslahatların vaktinde gerçekleştirilmesi üzere maksatlar dikkati çekti. Türkiye’nin AB’ye üyelik amacı tarafında adımlar atılması ve vatandaşların ömür seviyesinin artırılması planın ön plana çıkan başlıkları ortasında yer aldı.

“İnsan odaklı plan” anlayışına geçiş”

Son yıllarda kalkınma planları hazırlanırken, toplumun farklı kısımlarının de katkısı alındı. Bu çerçevede hazırlanan ve 2007-2013 periyodunu kapsayan 9. Kalkınma Planı’nda ekonomik, toplumsal ve kültürel alanlara bütüncül yaklaşım, toplumsal diyalog ve katılımcılığın güçlendirilmesi, insan odaklı bir gelişme ve idare anlayışı ile kamusal hizmet sunumunda şeffaflık, hesap verebilirlik, katılımcılık temel alındı.

Ayrıyeten, devletin ticari mal ve hizmet üretiminden çekilerek siyaset oluşturma, düzenleme ve denetleme fonksiyonlarının güçlendirilmesiyle uygulamanın vatandaşa en yakın ünitelerce yapılması kelam konusu planın temel prensipleri olarak belirlendi.

Türkiye’nin son devirde ekonomik büyüme, ihracat ve enflasyon üzere alanlarda elde ettiği kazanımlar kalkınma planı maksatlarının belirlenmesinde değerli rol oynadı. Bu anlayışla hazırlanan ve 2014-2018 devrini içeren 10. Kalkınma Planı’nda, Cumhuriyet’in 100. yılı olan 2023’te gayrisafi yurt içi hasılanın 2 trilyon dolara, kişi başına gelirin 25 bin dolara yükseltilmesi ve ihracatın 500 milyar dolara çıkarılması, işsizlik oranının yüzde 5’e düşürülmesi, enflasyon oranlarının kalıcı biçimde düşük ve tek haneli sayılara indirilmesi üzere gayeler yer aldı.

Yeni kalkınma planının özellikleri

Haziran ayına kadar tamamlanması planlanan 11. Kalkınma Planı da vatandaşlardan sivil toplum kuruluşlarına, kamudan özel kesim temsilcilerine kadar toplumun değerli bir kısmının katkı vermesi açısından ehemmiyet taşıyor.

Türkiye’nin 2023 maksatlarıyla tıpkı periyoda denk gelen planın, kalkınmanın ana ögesi olarak görülen insan sermayesinin dönüşümü ve gelişimine yönelik eğitim ve istihdam siyasetlerini içermesi planlanıyor.

Ayrıyeten Ar-Ge altyapısının güçlendirilmesi, sanayi ve tarım üretiminde teknolojik dönüşüm, verimlilik artışları, ihracata yönelik üretim çeşitlemesi, gelecek devirde büyüme stratejisinin temelini oluşturacak plan unsurları ortasında yer alıyor.

2019-2023 devrinde uygulamaya konulacak ekonomik ve toplumsal siyasetleri içerecek 11. Kalkınma Planı’nın tanıtımı yarın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başbakan Binali Yıldırım’ın da katılacağı Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki programla yapılacak.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir