Sabahattin Ali kimdir? Hayat hikayesi ve eserleri…

Türk edebiyatının en kıymetli müelliflerinden olan Sabahattin Ali kitaplarında kullandığı betimlemeler ve üslupla okuyucuya duygusal bir derinlik katarak gerçek dünyadan alıp kitabın yoğunluğuna çekmektedir. Pekala yapıtlarında kullandığı kendine has üslubuyla okuyucuların kalbine dokunan müellifimiz kimdir, hayatı, edebi kişiliği ve yapıtları nelerdir? 

 

Çocukluğundan başlayan meşakkatler ve peşini bir türlü bırakmayan aksiliklerle dolu hayatı şimdi 41 yaşındayken bir suikast sonucu sonlandırılır. Onun akabinde bize kalansa romanları, hikayeleri ve şiirleridir…

SABAHATTİN ALİ KİMDİR?

25 Şubat 1907’de Edirne’de dünyaya geldi, annesi Hüsniye Hanım, babası Selahattin Beyefendidir. 

Babası orduda misyonlu olduğundan Çanakkale Savaşı sırasında babası Çanakkale Cephesine kumandan olarak atanır ve ailece taşındıkları Çanakkale’de nizamlarını kurarlar ama anne Hüsniye Hanım, çocuklarına her an bir şey olma kaygısıyla yaşadığı buhran iki kere intihar etme teşebbüsüne neden olur.  Annesinin intihar teşebbüslerine şahit olan çocuk yaştaki Sabahattin Ali bu olaylardan çok etkilenecektir. 

Ailenin savaş ortamından daha fazla etkilenmesini istemeyen baba Selahattin Beyefendi, eşi ve 2 çocuğunu Hüsniye Hanımın babasının yaşadığı Çivril’e gönderecektir. 

Çanakkale Savaşı akabinde gerek eşinin rahatsızlığı gerek annelerinin rahatsızlığından etkilenen çocuklarının yeni maceraya sürüklemek istememesi Selahattin Bey’i istifaya sevk edecektir. Askerlikten istifa ettikten sonra İzmir’e yerleşen aile burada sakin bir hayat süreceği niyetindedir. Elinde olan birikimiyle yeni bir iş kurup tutunmaya çalışırlar. Ama burada da ailenin peşini aksilikler bırakmaz. İzmir Yunanlılar tarafından işgal edilir. Çaresizce Edremit’e taşınmak zorunda kaldılar. 

Ailenin Edremite taşındığı yıllarda Sabahattin Ali’nin okul hayatı başlar. İlkokulu edremit’te bitirdikten sonra lise eğitimi için Galatasaray Lisesine kayıt olur lakin o periyotta yaşanan rejim değişiklikleri eğitim sistemini de etkilediğinden Balıkesir’e dönerek Darü’l Muallim okuluna sarfiyat. Birinci hikayesi Horoz Mehmet’i ve birinci şiirlerini bu devirde yazdı. 1925’e kadar yazıları okul mecmuası ve Yeni Yol Mecmuasında yayınlandı. Okul arkadaşlarınca okumayı yazmayı seven tıpkı vakitte içine kapanık biri olarak tanım edilir. 

Lise son sınıftayken İstanbul Erkek Öğretmen Lisesine devam etti, buradan mezun olduktan sonra 1927 yılında Yozgat Cumhuriyet İlkokuluna öğretmen olarak atandı.

1 yıl kaldığı Yozgat’tan tahinini istemek için Ankara’ya gitti. Konuştuğu bireylerin tavsiyesi üzerine eğitim için Avrupa’ya gitmeye karar verdi. Tesadüfen karşısına çıkan bu fırsatı kıymetlendirerek Avrupa Burs imtihanından başarılı sonuç elde etti.

Almanya’ya gönderilen Sabahattin Ali lisan öğrenmek için çok disiplinli çalıştıysa da burada da aksilikler peşini bırakmadı. Birinci yılını tamamladıktan sonra ikinci yıl Alman öğrencilere komünizm propagandası yaptığı savıyla Türkiye’ye gönderildi. 

 

 

1930’da Almanya’dan dönen Sabahattin Ali Almanca yeterlilik imtihanına girdi ve Aydın Ortaokulunda Almanca öğretmenliğine başladı. Öğretmenliğe başlamasıyla hakkında komünizm propagandası yapıldığı argüman edilerek buradan da atıldı.

YASAKLI YILLAR VE MAHPUS SÜRECİ

Sabahattin Ali nasıl bir ömür sürmüş olursa olsun hiçbir kuruma yahut parti bağlı kalmamıştır. Aklına yatan işleri yaparak yoluna devam etmiştir. Her ne kadar bu kanıya sahip olursa olsun bu durum başını belaya sokmasına mahzur olmamıştır. 
1932’de okuduğu bir şiir onu ‘Atatürk ve İnönü’yü’ eleştirdiği niyetiyle mahpusa girmesine neden olmuştur.

11 ay mahpus yattıktan sonra 1933 yılında kanunlar gereği memuriyetten atıldı. Memuriyete dönmek için çok uğraşmış olsa da niyetlerini değiştirmediği sürece misyonuna geçirilmesi mümkün değildi. 

Sabahattin Ali’yi yine memuriyete getiren isim Atatürk idi. Atatürk’ün müsaadesiyle 1934’de Bakanlık Neşriyat Müdürlüğünde vazife aldı. 

Yazdığı yazılarla başı bir türlü sıkıntıdan kurtulmaya Sabahattin Ali 1944 yılında Marko Paşa, Malum Paşa, Ali Baba üzere mecmualarda yazarak siyasi tenkitlerde bulundu. Yazıların sonucu acilen geldi ve 1947’de yılında yine mahpusa atıldı.

Türkiye’de hayatının mümkün olmadığını gören müellif devayı Avrupa’ya gitmekte buldu ama kendisine pasaport verilmiyordu. Kaçak yollarla Edirne üzerinden Avrupa’ya kaçmayı planlıyordu.

Tanıştığı Ali Ertekin ile birlikte Edirne’ye gerçek yola çıktılar. Ali Ertekin, Sabahattin Ali’yi Kırklareli’ye geldiklerinde başına vurduğu odun darbesiyle öldürmüştür. 

Ali Ertekin verdiği tabir de Sabahattin Ali’nin yol boyunca kitap okuduğunu söylemektedir. Kısacık ömrünün okumak yazmakla geçiren müellif yeniden kitaplarıyla ömrünü sonlandırmıştır. 

Arkasında bıraktı eşi Aliye ve kızı Filiz Sabahattin’in öldürüldüğüne hiç inanmamışlardır.

YAPITLARI

– Değirmen
– Kağnı
– Ses
– Yeni Dünya
– Sırça Köşk
– Kuyucaklı Yusuf
– İçimizdeki Şeytan
– Kürk Mantolu Madonna
– Daima Genç Kalacağım
– Canım Aliye, Ruhum Filiz
– Çakıcı’nın Birinci Kurşunu
– Marko Paşa Yazıları ve Ötekiler 

SABAHATTİN ALİ’NİN ŞİİRİ OLAN MÜZİKLER

– Geçmiyor Günler ‘Ahmet Kaya’
– Dağlar ‘Sezen Aksu’
– Leylim Ley ‘Zülfü Livaneli’
– Göklerde Kartal Üzereydim ‘Volkan Konak’
– Ben Sana Vurgunum ‘Nükhet Duru’
– Çocuklar Üzere ‘Sezen Aksu’
– Aldırma Gönül ‘Edip Akbayram’
– Dağlar ‘Sezen Aksu’
– Melankoli ‘Nükhet Duru’
– Kara Yazı ‘Ahmet Kaya’
– Bir Yürek Kaldı Avcumda ‘Grup Çağrı’

KAYNAK: HABER7

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir