İngiliz ordusunda LSD deneyi: Yoksa Sovyet icadı olmasın?

Ağır bir halüsinojen uyuşturucu olan LSD (Liserjik asit dietila/Liserjik asit dietilamid), özellike 1960’larda popülerlik kazandı. Kullananların saatler boyunca renkler ve biçimlerle dolu halüsinasyonlar görmesi, bir devranın ‘psychedelic’ (psikedelik/saykodelik) kültürünü önemli manada etkiledi. Elbette birçok uyuşturucu üzere, ‘asit’ olarak da bilinen bu hususun anksiyete üzere ruhsal problemleri tetikleyebildiği biliniyor. LSD’nin popülerleşmesi, toplumsal olarak anksiyete dolu bir devir olan Soğuk Savaş ile kesişince ortaya epeyce garip sonuçlar çıkar. Mesela varını ağırı Sovyetler Birliği’yle gayrete adamış ABD müttefiki Batı ülkeleri, LSD’nin önemli ciddi bir ‘kızıl icadı’ olabileceğinden şüphelenerek kendi askerlerine kimi testler uygular…

Kelama küçük bir parantezle başlayalım: Bugüne kadar ‘Dünyanın en vahim deneyleri’, ‘Bilmem hangi istihbarat örgütünün zımnî laboratuvarları’ üzere temelsiz komplo haberlerine çokça maruz kaldığımızı varsayıyoruz. Bu nedenle havada kalan bilgileri elden geldiğince elemeye ve kaynaklarımızı mümkün mertebe belirtmeye çalıştığımızı belirttik. Umarız bu, başlarda oluşan haklı tedirginliklere karşılık olabilir.

Soğuk Savaş’ın başlamasıyla birlikte Sovyetler Birliği’ne dair komplolar, sırf kamuoyuna yansıtılan bir şeytanlaştırma siyasetinde kendine yer bulmaz. Sovyetler’in ‘neler karıştırdığı’ istihbaratın da gündemidir. LSD’nin, yaygınlaşmasıyla birlikte bu hususun, sırları bilinçdışı bir formda açıklatan bir ‘gerçeklik silahı’ olup olmadığı da tartışılmaya başlar. İşin daha da garibi, bunun ‘Sovyetlerin bir silahı’ olup olmadığı önemli ciddi Batı’daki istihbarat servislerinin gündemindedir. 2006 yılında BBC’de yer alan bir haberde şu sözlere yer verilmiş: “Bu deneyler, Soğuk Savaş yıllarının en tansiyonlu günlerine rastlıyor. (…) Bir orta hem Washington hem de Londra, Sovyetlerin beyin yıkamayı sağlayan bir ilaç keşfettiğine inanıyor. İngiliz Dış İstihbarat Servisi MI6, buna en yakın hususun LSD türevi bir şey olduğundan neredeyse emin. ”

Artık İngiliz ordusunun bir deneyine ilişkin imajlarla başlayalım. 1964 yılında 17 Kraliyet denizcisi ve üç subay istekli olarak bu deneye katılır. Üç gün boyunca tatbikat yapılacaktır. Lakin bu günlerden birinde, haber verilmeden askerlere LSD verilir. İkinci gün içtikleri suyun içinde bulunan hususun farkına varmayan askerler için tatbikatın başı hayli olağandır. Hatta tatbikat gereği askerler, temsili birtakım ‘teröristleri’ bile yakalamıştır. Ama uyuşturucu tesirini göstermeye başlar, askerler yavaşa yavaş saklanmaktan vazgeçer. Bilhassa biri tüm gerçekle bağını yitirir ve silahını bırakarak olduğu yerde sallanmaya başlar. Asker daha sonra ambulans eşliğinde alandan çıkarılır.

Subaylar, deneyin bir modülü olarak LSD’yi bedenlerinde hissetseler de vazifeye devam etmeye eforlar. Lakin tek sıra halinde mevzilerinden ayrılan askerlerin büyük bir çoğunluğu kahkahalarla ilerlemekte, arkadaşlarına etraflarını çevreleyen tabiattaki değişimleri göstermektedir. İlerleyen grup karargah yapılan bölgeyle irtibata geçerek ‘roket saldırısı’ talep eder. Roket grubu bu sırada ellerindeki silahları bir oraya bir buraya sallamakta, gülmekten nişan almayı başaramamaktadır (Bu deneyde gerçek cephaneler kullanılmadığı belirtiliyor).

Saatler geçtikçe askerler yine silahlarını bırakmaya başlar, durmadan gülmesine rağmen bir tek radyo vazifelisi başkalarından daha sadık bir formda vazifesini yapmaktadır. Lakin bir müddet sonra o da teslim olur, iki takım ortasındaki irtibat kaybolur. Zira radyocu telsizi ağacın etrafına dolamaya başlamıştır. Uyuşturucunun tam olarak tesirini gösterdiği vakit bütün askerler yerlere yatıp kahkaha atmaya ve ağaçlara sarılmaya başlar. Her asker tabiata karşı tıpkı biçimde yaklaşmaz tabi, bir tanesi yalnızca küreğini kullanarak bir ağacı neredeyse kökünden söker. Kumandanlar da sonunda artık devam edemeyeceklerini fark eder. Zira bir asker ‘kuşlara yem vermek üzere’ ağaca tırmanmaya başlamıştır. Askerler hastaneye götürülecektir lakin birden fazla ambulansta kapalı bir alana sıkışmak istemez, ormanda kalmayı tercih eder. Deneyi organize edenlerin şiddetli gayretleri sonucunda hastaneye müşahede için götürülürler. Bazıları uyur, bazıları gördüğü geometrik formlardan bahseder, bazılarıysa gülmeye devam eder.

Resmi görüntüde kelam konusu deneyin ‘Kıbrıs’daki EOKA misyonu sırasında iç güvenlik sıkıntısına yönelik’ yapıldığı belirtiliyor. Lakin sahiden tek neden bu mu? İngiltere’de daha öncesinde de gibisi deneyler 1950’li yıllarda yapılmıştır. Tekrar birebir BBC kaynağına nazaran, ‘grip virüsüne karşı tedavi’ mazeretiyle kimyasal savaş laboratuvarında askerlere LSD verilir. İngiliz Dış İstihbarat Servisi MI-6, yürüttüğü bu bâtın deneyler sırasında üç eski askere müsaadelerini almadan LSD verdiği için on yıllar sonra tazminat ödemek zorunda kalacaktır. Bir asker kendisiyle birlikte bir diğer ere ‘berrak bir sıvı içirme’ deneyinde hissettiklerini şöyle açıklıyor: ”İlk tesir olarak kahkahalarımızı denetim edemez duruma geldik. Aslında fecî bir yanı vardı. Neye güldüğümüzü bilmiyorduk ve kendimizi durdurmamız imkansızdı. Bunun akabinde arkadaşımın gözlerine bakınca güya her ikisinin de kanlı birer pamuk kesimi olduğunu sandım.”

The New Yorker’da yer alan habere nazaran, ABD’de de gibisi çalışmalar yapılıyordu. Kimi deneyler, bir Sovyet casusunun onlara gizlice aşikâr bir dozda LSD verildiği takdirde askerlerin nasıl yansılar vereceğini görmek üzere tasarlanır. İddia edilebileceği üzere ordunun ve istihbaratın açısından çok verimli sonuçlar veren deneyler değildir bunlar, lakin hem İngiltere hem de ABD’deki çalışmaların devamlılığını sağlayan tek neden ‘muhtemelen Sovyetler de bu türlü şeyler üzerine çalışıyor’ kanısıdır.

The New York Times’ın 1977 yılındaki bir sayısında, eski bir asker olan James R. Thornwell’in, bilgisi olmadan LSD deneyine dahil edildiğine dair bir haber yer alıyor. Thornwell, deneye dair hatırladıklarını aktarıyor: Kendisine bir istihbarat yetkilisi tarafından ‘dosyaları ne yaptığı’ sorulur. O sırada Thornwell ‘kafasının uçtuğunu, yıldızların yükselmeye başladığını’ söyler. Soru sorulmasının kesilmesini ister fakat deney devam eder. Asker masaya yığılır ve ağzından salyalar akmaya başlar. Metinde 1955-1962 yılları ortasında halüsinojen uyuşturucularla yapılan deneylere binin üzerinde askerin kendi isteğiyle katıldığı belirtiliyor. Tekrar bu haberde de deneylerin ‘Sovyetlerin bir şeyler keşfetmesi sonrası yapıldığı’ yer alıyor.

Soğuk Savaş yıllarının bilhassa birinci periyotlarında Sovyet aksisi paranoya tüm topluma empoze edilmeye çalışılır. Bu manada Ekim Devrimi’nden sonraki on yıllarla kıyaslanamayacak bir karalama siyaseti yürütülür. Elbette ‘kızıl tehlikeye’ karşı kollarını sıvayan bu propagandistler ne yaptıklarının farkındadır. İşin daha enteresan yanı bu paranoya halinin ‘devletlere’ de nüfuz edebilmiş olmasıdır.

Günümüzde çok istihbarat örgütü ortasından Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nin (DAC/ya da yaygın bilinen ismiyle ‘Doğu’ Almanya’nın) istihbaratı Stasi, tertipli olarak kurdukları sistemle yargılanır. Tahminen de başlarda en ‘şeytani’ ve ‘paranoyak’ görünümlü istihbarat teşkilatı haline gelmiştir. Kendi orduları üzerinde böylesi deneyler yapan ülkeler ve istihbarat servisleri ise nedense bu kadar ‘medyatik’ olamaz!

Elbette Stasi’nin her yaptığına alkış tutacak değiliz, lakin şunu da gözardı edemeyiz: Bu ülke sosyalist ülkeler için bir ‘sınır’ ülkesidir ve var olan tehditler hasebiyle ister istemez bir paranoya oluşmuştur. Bunu öbür ülkeler için de söyleyebiliriz. Fakat DAC’da oluşan yansıların ne sebepleri ne de seviyesi, elini dünyanın her köşesinde kana bulamış öteki yakadaki istihbarat teşkilatlarıyla kıyaslanamaz. Görünen o ki yalnız uyuşturucu kullanıcıları değil; devletler de anksiyete meseleleri yaşayabiliyor…

Kaynaklar ve daha ayrıntılı bilgilerin yer aldığı adresler

https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/lsd-video-porton-down-chemical-weapons-experiments-trials-uk-military-army-marines-sixties-acid-a8366906.html
http://www.bbc.co.uk/turkish/europe/story/2006/02/printable/060224_lsd.shtml
https://www.nytimes.com/1977/10/07/archives/army-data-describe-lsd-test-on-soldier-declassified-docements-are.html

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir