Diyarbakır’da 2019’dan kalanlar

“Tecrit bir insanlık kabahatidir. Ben de bu halkın bir kesimi olarak, Sayın Öcalan üzerindeki tecridi protesto etmek gayesiyle süresiz-dönüşümsüz açlık grevi aksiyonuna başlıyorum. Bundan sonra mahkemeye hiçbir savunma yapmayacağım. Yargı hukuksuz kararlarına son verene kadar ve tecrit kaldırılana kadar hareketime devam edeceğim. Gerekirse hareketimi vefat orucuna da dönüştüreceğim.”

Üstteki kelamlar Demokratik Toplum Kongresi (DTK) Eş Lideri ve Hakkari Milletvekili Leyla Güven’e ilişkin. Türkiye’nin Afrin’e yönelik operasyonu sırasında yaptığı açıklamalar nedeniyle tutuklu yargılanan İnanç, 7 Kasım 2018’de SEGBİS’le katıldığı duruşmada kamuoyuyla paylaşmıştı aldığı kararı.

Tahlil süreci buzdolabına kaldırılmış, 15 Temmuz darbe teşebbüsün akabinde kırsalda askeri, kentlerde HDP’ye yönelik operasyonlar sürat kesmeden devam ediyordu. PKK önderi Abdullah Öcalan aylardır hiç kimseyle görüştürülmüyordu.

Açlık grevleri ile ilgili önemli bir birikime sahipti Türkiye. Temelinde diyaloğa açık siyasi bir protesto biçimi olan açlık grevinin nerede biteceğini, kaç cana mal olacağını evvelce kestirmek mümkün değildi.

“Leyla Güven’in talebi talebimizdir” diyerek açlık grevine başlayan mahpusların sayısı giderek arttı ve bir kısmı daha sonra vefat orucuna başladı. Değişik cezaevlerinde 7 mahpus tecridi protesto etmek, açlık grevine takviye olmak için hayatına son verdi. Çocukları açlık grevinde olan anneler, Türkiye’nin birçok yerinde hareket yaptılar.

İtimat ve öbür açlık grevi aksiyoncuları, hareketin üstünden 200 gün geçtikten sonra, avukatların İmralı’dan getirdiği mektup sayesinde hareketlerini bitirdiler.

ÖFKE SESSİZ LAKİN BAKİYDİ

Diyarbakır, 2018’den devraldığı bu tansiyonla girdi 2019 yılına.

31 Mart’ta ise mahallî seçimler vardı. HDP’nin evvelki seçimde kazandığı bütün belediyelere kayyım atanmıştı. Seçilmiş belediye liderlerinin bir kısmı ya cezaevindeydi ya da yurtdışına çıkmak zorunda kalmıştı. Binlerce HDP’li cezaevindeydi. Dışarıda olanların meskenleri periyodik olarak basılıyor, gözaltına alınıyor ve kısa müddetliğine de olsa tutuklu yargılanıyorlardı.

HDP, hakikat dürüst seçim çalışması yapamadan seçime girdi. Seçmen, “HDP’li liderlerin yerine tekrar kayyım atanır” hissiyatıyla sandığa gitti. Bu şartlarda seçime giren HDP, küçümsenmeyecek bir muvaffakiyet elde etti.

Yeni seçilen belediye liderleri kayyımların yaptığı harcamaları ifşa ettiler. Diyarbakır, günlerce kayyımların yediği kadayıfları ve şatafatlı banyolarını konuştu.

Yaklaşık 4 ay sonra, 19 Ağustos’ta Diyarbakır, Mardin ve Van büyükşehir belediyelerine kayyım atandı. Belediyelere yine kayyım atanabileceği hissi tamamen dağılmamıştı ve bu nedenle kimse şaşkınlık yaşamadı. İrade gasbına yönelik kayyım uygulamasına duyulan öfke sessiz lakin bakiydi.

BARIŞ PINARI HAREKATI

Federe Kürdistan’da yapılan Bağımsızlık Referandumu’na karşı Türkiye’nin diplomatik müdahalesi sonuç vermiş, ekonomik ve askeri müdahaleye gerek kalmadan referandumdan çıkan bağımsızlık tercihi hayata geçmemişti.

Zeytin Kolu operasyonuyla Afrin’de yaşayanlar yerinden edilmiş, yerlerine cihatçılar yerleştirilmişti.

Türkiye’nin ismine Barış Pınarı Harekatı dediği Kuzey Suriye’ye yönelik operasyon, birçok istikametiyle tartışıldı. Türkiye, Kürtler dünyanın hiçbir yerinde hiçbir statü elde etmesini istemiyor. Diyarbakır’da harekat bu formda yorumlandı.

BAYANLAR DAHA ÖRGÜTLÜ AMA…

Amed Bayana Yönelik Şiddetle Gayret Ağı, bayana yönelik şiddet ile bayan cinayetlerine tesirli bir halde müdahil oldu. Yalnızca Diyarbakır’da gerçekleşen şiddet hareketleri değil etraf vilayetlerden de birçok müracaat yapıldı Bayana Yönelik Şiddet Ağı’na.

Lakin bunun kâfi olduğunu söylemek mümkün değil. Erkekler bayanlara her tipten şiddet uygulamaktan ve cinayet işlemekten geri durmadılar. Diyarbakır’da bir yıl içinde 13 bayan öldürüldü, 3 bayanın intiharı ise kuşkulu bulundu. Yıl biterken Bingöl’de iki genç bayanın bir gün ortayla intihar ettiği öğrenildi. Bayanların biri ölürken başkası ağır yaralandı ve bu iki olay da kuşkulu bulundu.

EKONOMİK KRİZ YOK, İŞSİZLİK VAR

Hükümetin yetkili ve tesirli şahsiyetleri ülkede ekonomik krizin olmadığını söyleyedursunlar…

50 kişinin işe alınacağını duyan binlerce kişi kurumların önünde kuyruk oluşturdu.

Eski AK Partili Abdurrahman Kurt’un “İnsanlar rüşvet vererek işe girebiliyor” açıklaması gündeme bomba üzere düşmedi. Zira Diyarbakır’da herkes işe girebilmek için rüşvet vermek gerektiğini konuşuyor. AK Parti Vilayet Başkanı’nın “Yok bu türlü bir şey” demesi de tesirli olmadı elbette.

Kayyımların atandığı belediyelerde iş bulabilmek için aranan kriterlerin başında AK Parti ile bir dirsek teması gerektiğinden ise herkes emin zati.

Pazar yerlerinde tezgahlar açılıp kapandı lakin ne satıcılar ne de alıcılar şad ayrıldı pazar yerinden.

BİRTAKIM HOŞ ŞEYLER

Belediyelere birinci kayyım atandığı 2016 yılında sanat etrafları oldukça bocaladı. Ne sahne, ne stant salonu kalmıştı. En süratli toparlanan, Büyükşehir Belediyesi Kent Tiyatrosu oyuncuları oldu. İşten uzaklaştırılmışlardı ve çabucak Amed Kent Tiyatrosu’nu kurdular. Amed Kent Tiyatrosu’nun perdeleri hâlâ açık. Yanı sıra Loading, A4, Mordem Sanat üzere kurumlar, kültür sanat alanını boş bırakmadılar.

Tahir Elçi Vakfı nisan ayında açıldı. Vakıf, “Kırık Saat” isimli bir mecmuanın yayınına başladı. Tahir Elçi’nin hayallerinden biri olan “Kürtçe Hukuk Tabirleri Sözlüğü”nü yılın son ayında yayımladı.

TÜYAP Diyarbakır Kitap Fuarı belediyelere kayyım atanmasının yarattığı gergin atmosferde gerçekleşti. Rekor seviyede kişi ziyaret etti fuarı ve etkinliklere iştirak oranı yüksekti. Fuara katılan yayıncı ve müellifler, Lise Caddesi’nde gerçekleşen kayyım tersi aksiyona katıldılar. Şair Hicri İzgören önümüzdeki TÜYAP Diyarbakır Kitap Fuarı’nın Onur Konuğu olacak. Onur konuğunun bu kadar erken bir tarihte belirlenmesi TÜYAP için bir birinci oldu.

BİRKAÇ YETERLİ KİTAP

Fuar demişken, yıl içinde yetersiz olduğunu düşünsem de oldukça kitap okudum. Bunlardan biri Zaven Biberyan’ın “Karıncaların Günbatımı”ydı (Aras Yay). Romanı yıllar evvel “Babam Aşkale’ye Gitmedi” ismiyle yayımlandığında okumuştum. Yeni edisyonu elime aldığımda bırakamadım, bir daha okudum. Bir periyodun İstanbul’u, Varlık Vergisi nedeniyle fakirleşmiş bir Ermeni aileyi, Baret’i, Baret’in çelişkilerini kuşkularını, Lula ile yaşadıklarını, bir periyodun İstanbul’unu, çalışma şartlarını anlatıyor. Roman 500 sayfa lakin Zaven ruhsal çözümlemeleri bile diyaloglarla yapabilme maharetine sahip olduğundan, derler ya hani, su üzere okunuyor.

Milenko Yergoviç’in “Saray Bosna Marlborosu” (Kutu Yay.) ismiyle yayımlanan hikayeleri savaşın sıradan insanları, ilgileri ve aslında her şeyi nasıl altüst ettiğini çok yalın bir lisanla anlatıyor. Gazeteci ve şair olan Yergoviç, bu iki disiplini harmanlamış, savaşın vahşetini dramatize ederek anlatmak yerine olduğu üzere göstermeyi tercih etmiş. Sur’daki çatışmaların insanların günlük hayatına tesirine tanıklık etmeseydim yeniden bu türlü burkulur muydu içim, bilemiyorum?

Ayşegül Devecioğlu’nun yeni romanı “Güzel Vefatın Öyküsü” (Metis Yay.) hakkında Duvar’da yazmıştım. Sokakta yaşayan çocukları mevzu edinen roman, edebiyatın dışına çıkmadan bir sistem eleştirisi olarak da okunabilir.

Murat Özyaşar’ın “Aslı Gibidir-Diyarbakır Hikâyeleri” (Doğan Yay.) ile ilgili de yazmıştım. “Aslı Gibidir”, edebiyatın lezzetiyle Diyarbakır ve Diyarbakırlı olmak üzerine yazılmış yeterli kitaplardan biri olarak raflardaki yerini aldı.

Arjen Arî’nin “Hemû Helbest” (Bütün Şiirleri, Sor Yay.) yılın yeterli çalışmalarından biri oldu. Arjen Arî’nin erken vefatı, Kürtçe şiir için büyük bir kayıp oldu. Bütün şiirlerinin yayımlanmış olması, Kürtçe şiir için kıymetli bir çalışmaydı.

Murathan Mungan’ın “Çağ Geçitleri” (Metis Yay.) için “yaşlılık şiirleri” diyenler oldu. Bu tanımlamada bir tenkitten çok, Mungan’ın şiirinin geldiği yere bir işaret koyma niyeti vardı. Mungan, hâlâ genç bir şiir yazıyor, bana kalırsa. Uzatmadan, şöyle de denilebilir tahminen: Yılların birikimiyle şiirine yeni geçitler arıyor ve okuru katındaki yerini her yeni kitabıyla pekiştiriyor.

HAL BU TÜRLÜ OLUNCA

İç ve dış siyasette, iktisatta işler yolunda gitmeyebilir. Yeni yılın çabucak başında Türkiye Libya’ya asker gönderebilir. Avrupa ile ipler düzgünce gerilebilir. Kürt sorunu giderek içinden çıkılmaz bir hal alabilir. Kayyımlar yalnızca belediyeleri değil, her kurumu yönetebilir. 2020, kim bilir, tahminen 2019’u aratacaktır herkese. Ancak sık sık Çetin Altan’ın kelamını hatırlamaktan, hatırlamaktan vazgeçmeyelim. “Enseyi karartmayalım.”

Diyarbakır’da kimden yeni yılla ilgili bir dilek sorsanız, en evvel “barış” diyecektir. O halde 2020 barışın, eşitliğin, demokrasinin inşa edildiği bir yıl olsun.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir