Demokrasi mi devlet mi? Irak’ta hangisinden başlamalı?

Dr. Cevad el Hindavi

Demokrasi, devlet kavramıyla alakalıdır ve bunlar, biri olmadan başkası var olamayacak kavramlardır. Demokrasi, devlet yapısının içindeki ögelerden biridir, devletin rahminde yüzen ve devletten beslenen bir olgudur. Demokrasinin sıhhat ve selameti, devletin sıhhat ve selametini sağlar. Demokrasinin yokluğu ise devletin otoriterliği ve diktatörlüğü manasına gelir. Tıpkı formda demokrasinin makûs bir biçimde uygulanması ya da kaotik bir stilde hayata geçirilmesi devletin inşası, çalışması, kurumları ve sisteminde büyük bir dengesizlik meydana getirir.

Demokrasinin berbata kullanımı, devletin anayasal güçlerinde temsil edilen olumlu kolektif davranışı inşa etmekten aciz olduğunun bir tabiridir. 2003’ten sonra Irak’taki siyasi deneyimimiz, şu değerlendirmeleri yapmamızı sağlamaktadır: Devlet kurmak, demokrasinin inşasından daha değerlidir. Devletin inşası, demokrasiden ya evvel gelmeli ya da ona eşlik etmelidir. Bütün oyunları, devlet kurumları ve güvenlik aygıtları ile demokrasi süreçlerine girmek, çöküştür ve devlet ve demokrasi için olumsuz sonuçlar getirir. Dış güçler devleti, diğer ülkelerin nüfuzuna karşı savunmasız hale getirir, yolsuzluğa, yağmaya ve aşınmaya kapı ortalar (Irak’ta olan biten de budur). Bu durum ikincisini (demokrasiyi kastediyorum), kaotik bir uygulama haline getirir ve özgürlük, insan hakları ve milletlerarası hukuk mazeretiyle bir partinin, bireyin, mezhebin yahut milliyetin hizmetine verir.

Siyaset, kümeleşmeler, mezhepçilik ve lobiler üzere toplumsal olgular demokrasi ismine devlete hizmet etmek yerine devleti kullanmaya başladı. Devleti daha da kötüleştiren şey, anayasanın rahminden doğan politik sistemimizin bir devlet kurmaya uygun olup olmadığıydı. Ve bu, anayasayı yazmaya başlarken değil, anayasayı yazmaya başlamadan evvel sonuçlarını anlattığımız ve uyardığımız konulardı.

Pekala siyasi sistemimiz, neden mevcut haliyle devlet kurmaya uygun değil?

Zira son derece özet ve kolay bir formda devletin işleri, kararların alınmasında parlamentoda mütehakkim pozisyonda ve legal bir biçimde bulunan partilere havale edilir. Zira siyasal sistemimiz mevcut haliyle zayıf bir yürütme erki inşa etmiştir. Bu durum, terör ve dış müdahale üzere ögeleri ihmal etmeksizin, inşaat ve yatırım üzere hizmetlerin olmamasını ve devletin karar alma sistemlerinin nasıl felç olduğunu çok hoş bir formda anlatmaktadır.

Anayasa, yürütme erkinin aleyhine parlamentoya çok geniş yetkiler vermiş olması nedeniyle rastgele bir kasıt olmaksızın devleti çok zayıflattı.

Ekim ayında başlayan protesto şovlarının ortaya çıkardığı temel gerçek, halkla siyasal sistem ve halkla siyasi partiler ortasında güvensizlik olduğu gerçeğidir. Dış güçler ve fırsat kollayan terörist ögeler, doğal olarak bu olayları kullanmaktadır. Bu durum ise devletin karşı karşıya olduğu tehlike ve meselelerin hem sayısını hem de çeşidini artırmakta ve durumu daha da karmaşık hale getirmektedir. Devleti vuran, terör ve dış müdahalenin yanı sıra altyapı hizmetlerindeki yetersizlik ve işsizlik oranının yüksekliği değildir yalnızca, birebir vakitte insanların devlet kurumları karşısında hissettiği güvensizlik ve yapılanlara onay vermemesi de bu güvensizliği beslemektedir.

Devletin, siyasi partilerin, halkın, yol gösterici merceiyyetin (Ayetullah Sistani kast ediliyor-çev.) ve dost ülkelerin, tavır ve niyetlerinde insanların devlet kurumlarına, partilere, siyaset kurumuna ve geleceğe olan güvensizliğini tamir etmeye muktedir başkanlar ve siyasi partiler üzerinde düşünmeleri gerekmektedir.

Irak’ta protestoların ortaya çıkardığı gerçeklerden biri de Irak Federal Anayasası’nın özgürlük ve demokrasiye ait geniş bir alan tanımasının başarısızlıkla sonuçlanmış olmasıdır.

Yazının aslı Rai al-Youm sitesinden alınmıştır. (Çeviren: İslam Özkan)

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir