Parazit: Taş, koku ve hamam böcekleri

Veysi Çetin

“Şimdi burada yaşamıyor muyuz? Oturma odasında oturmuş içkimizi içiyoruz.”

“Doğru, artık burada yaşıyoruz. Fakat Bay Park’ın şu an kapıdan girdiğini düşünün. O vakit ne yaparız. Hamam böceği üzere kaçar ve saklanırız. Hani bizim meskende ışıkları açınca hamam böcekleri çabucak kaçacak delik arıyor ya, işte biz de o denli yaparız.”

Fakir ailenin babası Bay Kim’in kelamları birinci kelam. İkinci kelam ise onun fakir karısının.

TAŞ METAFORU

Üstteki diyaloğa tekrar döneceğiz. Fakat birinci olarak taş metaforuna değinmek istiyorum. Sinemanın başında fakir ailenin oğlu Ki-woo’nun arkadaşı “Min” isimli genç, onları konuta ziyarete gelir. “Kim ailesinin” serüvenini başlatmaya geliyordur elindeki taşla. Taşın tam bir ismi yoktur. Min’in dedesi koleksiyon yaparmış bu taşlardan. Bu taşların ona sahip olan aileye zenginlik getireceğine inanırmış. Bu sebeple fakir aileye bir tane bu taşlardan yollamış. Bu taşlara da mucize taşı diyormuş.

Taş, ailenin eline geçer geçmez sahiden de fakir ailenin işleri yoluna girmeye başlar. Konutun genç oğlu Ki-woo arkadaşı Min’in referansıyla varlıklı Park ailesinin konutunda İngilizce kurs verme işi bulur. Bay Park’ın kızına İngilizce dersi verecektir. Genç oğlan üniversite okuduğunu söyler ancak aslında palavra söylüyordur. Çabucak sonraki günü fakir ailenin genç kızı Ki-jung da güçlü ailenin konutunda işe girer. Varlıklı “Park ailesinin” küçük yaştaki hiperaktif ve şizofren oğluna sanat psikolojisi ve fotoğraf dersi verecektir. Genç kız kendini ünlü bir fotoğraf öğretmeni olarak tanıtır fakat palavra söylüyordur. Kısa mühlet sonra fakir ailenin babası Bay Kim de güçlü ailenin sürücüsü olur. Ardından fakir ailenin annesi güçlü aileye hizmetçi olarak gelir. Bay Kim, kendini otuz yıllık sürücü olarak tanıtır fakat bu da palavradır.

Tüm bu macera Min’in dedesinin gönderdiği taş ile başlar. Taş burada kullanılan bir metafordur aslında. Zira bu taş fakir aileye her ne kadar başta zenginlik getirdiyse de sinemanın sonunda fakir ailenin genç oğlunun başının yarıldığı taş tekrar bu taştır.

Sel sahnesini hatırlayalım. Fakir ailenin konutunu sel basar. Ki-woo konuttan yalnızca bu taşı alır yanına. Sele gömülmüş konuttan aldığı tek şeydir bu taş. Geceyi spor salonunda öteki sel mağdurlarıyla geçirirler. Ki-woo orada taşa sarılarak uyur. Hedefi, varlıklı meskenin sığınağında bulunan adamı öldürmektir o taşla. Lakin sığınağa girdiğinde taş elinden yuvarlanır ve taşı ele geçiren sığınaktaki adam onun başını bu taşla yaracaktır. Aslında başının yarıldığı sahne de güçlü ailedeki mesleklerinin sonudur. Yani taşın kıssası de onlarla son bulur.

HAMAM BÖCEKLERİ

Birçok sahnede hamam böceği vurgusu sıkça ve açıkça yapılıyor; lakin size bahsetmek istediğim iki sahne var ki en incelikli ve tesirli vurgunun yapıldığı yerler.

Birincisi, sığınaktaki adamın karısıyla birlikte sığınaktan çıktığı sahne. Şöyle ki; Park ailesi kampa gitmiştir ve Kim ailesi de onların konutunda içki masası kurmuş eğlenmektedir. Dışarıda harikulade bir yağmur ve kapı çalar. Gelen, eski hizmetçidir. Meskene girer. Sığınağa iner ve kocasına süt ve muz götürür. Sığınaktaki adamdan birinci sefer haberdar oluruz böylece. Sığınakta bir müddet itiş kakış olur ve sığınaktaki adam karısının sayesinde sığınaktan üst çıkar. İşte tam da buradaki sahne tam bir hamam böceği sahnesidir. Adam, iki eli ve iki ayağı üzerinde yavaş yavaş ve tedirgince merdivenleri tırmanır ve üst çıkar. Delikten çıkan ve ışığa yürüyen hamam böceği tedirginliği vardır üzerinde.

Başka sahne ise Park ailesinin kamp iptal olunca konuta geri gelip içeri girdikleri birinci sahnedir. Park ailesinin meskene geri geleceğini duyan Kim ailesi koştura koştura konutu toparlar. Park ailesi konuta girer ve koridorun ışığı yanar. Tam bu anda, koridorun ışığı yandığı üzere fakir ailenin genç kızı Jessica (Kİ-jung) kendini en yakın deliğe atar. Oturma odasında masaların altında bir boşluk vardır ve koridor ışığı yandığı üzere Jessica bu boşluğa girer. Tıpkı ışığı gören bir hamam böceği üzere en yakın deliğe girer. Büyüleyici bir gerçekliktedir bu iki sahne.

Hamam böceği metaforu sinemanın ruhuna da hakimdir. Meskenin sığınağında yaşayan adam da Kim ailesi için bir hamam böceğidir mesela. Hamam böceğini düşünürsek varlığından haberdar olmadığımız sürece bizi huzursuz etmeyen bir canlıdır. Lakin odamızda olduğunu bildiğimiz bir tane hamam böceği tüm gece uykumuzu kaçırabilir. Bizi huzursuz eder. Onun varlığını bilmek huzursuzluk sebebi olur. İşte tam da bu noktada sığınaktaki adamdan haberi olmayan Kim ailesinin huzuru sinema boyunca yerindeydi. Hatta bunu Park ailesinin konutunda içki içerek kutlamaktaydılar. Lakin eski hizmetçinin gelmesiyle sığınaktan haberlerinin olması bir oldu. Sığınaktaki adamın varlığı onlar için bir hamam böceği huzursuzluğuna dönüştü. Sığınakta bağlı kalsa da onun orada olduğunu bilmek huzursuzluk sebebiydi.

Fakir genç Ki-woo’nun sinemanın sonlarında elindeki taşla sığınağa girmesi aslında hamam böceğini ezmek istemesinden diğer nedir ki? Ancak hamam böceği daha süratli davranır ve elinden kaçar.

KOKU

Taş ve hamam böceğinin bilakis koku bir metafor değildir sinemada. Bir gerçekliktir. Park bu kokuyu karısına anlatır: “Arabanın içine yayılan o kokuyu nasıl tanım etsem ki? Turp kokusu desem… Yok değil. Bezi kaynattığında çıkan koku var ya, işte o denli kokuyor. Fakat o koku yok mu? Ta art koltuğa kadar geliyor. O kokuyu bazen metroda da alıyorsun” Bu kelamları karısına meskenin salonunda söyler ve kokunun sahibi Bay Kim tüm bunları duyar. Kazağını burnuna getirir ve kendini koklar. Sarsılmış durumdadır.

Bay Kim’in işlediği cinayeti de koku tetikler. Doğum günü saldırısı sırasında Kim’in elinde kızı Ki-jung vardır ve kalbinden bıçak yarası almıştır. Bay Kim kendini kaybetmiş durumdadır. Esasen dün geceki sel sırasında tüm konut eşyaları lağım suları ortasında kalmıştır ve tüm varını yitirmiştir. Onun üstüne bir de kızı elleri ortasında ölmektedir. Oğlunu görür sonra karşıda. Başı yarılmış ve kan kaybından ölmek üzeredir o da. Tam bu esnada Bay Park ondan arabasının anahtarını ister. Bay Park’ın emeli kendi ailesini otomobille olay yerinden uzaklaştırmaktır. Kim’in ailesi ise kan kaybından ölmek üzeredir. Bay Kim cinnet halindedir. Park’a otomobil anahtarını sallar ancak anahtar yere düşer. Sığınaktaki adamın yanına düşer tam da. O adam da yerde ağır yaralı halde yatmaktadır. Park, anahtarı almak için eğilir ve daha evvelden karısına bahsettiği ve iğrendiği kokunun en şiddetlisini solur. Sığınaktaki adamın ağır kokusudur bu. Park’ın midesi bulanır ve kusacak üzere olur. Bu mide bulantısına şahit olan Kim, artık cinnet halinin doruğuna ulaşır ve elindeki bıçağı Park’a saplayıp onu öldürür.

Yazının en tartışmaya paha kısmı burası benim için. Çünkü sinemanın de en tartışmaya paha kısmı burası bence.

Sinemanın başından beri fakir aile tarafından güçlü aileye karşı en ufak bir nefret yok. Hatta kendi ortalarındaki sohbetlerde Park ailesinin çok saf lakin çok düzgün beşerler olduklarını söyleyip duruyorlar. Sığınaktaki adamın da Bay Park’a karşı minnet duygusu içinde olduğunu hatırlayalım. Park ailesinin saflığını da tahminen burada kısaca da olsa konuşmak gerek. Sonra cinayet konusuna döneriz yeniden.

Güçlü aile hakikaten çok saf. Fakir aile ise çok yırtık ve zeki. Sığınaktaki bir sahneyi hatırlayalım. Eski hizmetçi sığınak hakkında bildiklerini anlatıyordur Kim ailesine: “Birçok zenginin konutunda Kuzey Kore saldırırsa ya da alacaklılar kapıya dayanırsa diye bu stil sığınaklar var. Eski konut sahibi bu sığınaklardan utanç duyuyor diye Bay Park’a meskeni satarken bahsetmemiş.” Zenginlerin konutu güvenlik konusunda fakirlerin konutundan daha korunaklı. Çünkü canları daha bedelli. Kaybedecek şeyleri de daha fazla. Dünya savaşı çıksa sığınakları dahi var.

Güçlü ailenin mesken hanımı epeyce saf mesela. İnançlı kapılar gerisinde yaşamaya alışmış tahminen de. Gerçek hayatla teması çok az. Konutları onların dünyaları olmuş. Bu sebeple gerçek dünyayla ve dünya sıkıntılarıyla temasları sonlu. Aklı ve algısı da sonlu kalmış. Uyanık bir bayan değil. Fakir aileyi düşünürsek onların durumu da tam aykırısı. Hayatın çıplak gerçeğiyle yüz yüzedirler: açlık, yoksulluk, geleceksizlik. Tüm bu gerçekler onları sivriltmiştir. Yoksulluk ve zenginlik her iki ailenin de hayat biçimini ve zekasını belirlemiş.

Cinayet konusuna gelip yazıyı sonlandıralım. Bay Kim, Park’ı düzgün biri olarak görse de öldürüyor. Pekala neden. Koku yüzünden burnunu kapattı diye mi? Âlâ de herkes koku yüzünden burnunu kapatır, o denli değil mi?

Fakir baba Kim’in geçirdiği “son bir güne” bakalım. Bir gün önceye kadar her şey yolunda. Gece sığınakta bir adamın olduğunu öğreniyor ve onunla didişiyor. Park ailesi kamp planları ırmak taşmasından ötürü iptal olduğundan ani ve habersiz dönüş yapıyor. Gece odada saklanırken Park’ın koku hakkındaki serzenişlerini duyuyor ve uzandığı delikte sarsılıyor. Oğlu ve kızı ile Park’ın konutundan kaçıp kendi meskenlerine gidiyorlar ve konutu sel alıp götürmüş formda buluyor. Geceyi spor salonunda düşkünlerle geçiriyor. Sabah tekrardan işe gidiyor ve Park ailesi çocuğun doğum gününü kutlamak için plan yapmaktadır ve çok memnunlardır.

Düşünün ki yüzlerce insan geceyi kapalı spor salonunda geçirmiş ve sonraki günü gördüğü Park ailesi ve varlıklı konukları dünyadan habersiz bir formda epey memnunlardır. Kendisi ise dün geceden ötürü küf ve lağım kokuyordur. Bu koku onun için yoksulluğun ve çaresizliğin kokusudur. Park’ın koku karşısında burnunu kapatması, yoksulluğun kokusuna karşı iğrenmesidir bir bakıma. Bay Kim, kendi üzere fakirlerin kokusunu savunmuştur o cinnet halinde. Bu koku kendi gibilerin çaresizlik kokusudur. Bu koku karşısında iğrenen insan dün geceki felaketten habersiz, çocuğunun partisini yapmakta ve fakirleri umursamamaktadır bile. Hem umursanmayan hem de kokusundan dahi rahatsızlık duyulan yoksulluk ismine bu cinayeti işler Kim. Park burnunu kapatır, Kim ise gözünü karartır. Elinden malı, mülkü ve çocukları giden Bay Kim, dün geceki selden perişan düşmüş beşerler ismine bir şey yapmıştır kendince.

Aklıma Germinal kitabındaki fakir bir yaşlı dedenin işlediği cinayet geliyor. İsimlerini hatırlamıyorum şu an ancak çok misal bir olay var orada da. Fakir yaşlı bir dede varlıklı ve soylu bir kızı elleriyle boğuyor. Kız düzgün bir insandır lakin soyluluğu temsil ettiği için ve ailesinin fakirlere karşı çok ziyanı dokunduğu için yaşlı dede tarafından sınıfsal bir nefretle boğulur. Kızın ne günahı vardı diye sorarız orada da. Kız orada pak olsa da mensup olduğu sınıfı düşman sınıftır. Dedenin nefretinden nasibini alır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir