Kanserin En Güçlü Düşmanı Erken Tanı

Ülkemizde en sık görülen beş kanser çeşidinden biri olan kolon (kalın bağırsak) kanserine, ekseriyetle 50 yaşın üzerindeki şahıslarda rastlanıyor. Lakin ülseratif kolit ya da familial polipozis üzere birtakım ailesel hastalıkların olması halinde 50 yaş altında hatta 20’li yaşlarda dahi görülebiliyor. Ekseriyetle çok yağlı beslenmek ve kızartma çeşidi yiyecekleri tüketmek hastalığın ortaya çıkmasında değerli rol oynadığına işaret eden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Özcan Gökçe, ayrıyeten obezite ve sigaranın da birer risk faktörü olarak öne çıktığına dikkat çekiyor.
50 yaşını geçen birtakım bireylerde kalın bağırsağın içini döşeyen mukoza yüzeyinde polip denilen küçük çıkıntılar meydana gelmeye başlıyor. Adenomatöz polip olarak isimlendirilen bu yapıların yaklaşık yüzde 20-30’unda ise kolon kanseri gelişiyor. Sayısı arttıkça, risk de artıyor. Polip özelliklerinin risk faktörlerini belirlediğine dikkat çeken Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Kolu Lideri ve Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Gökçe, şu bilgileri veriyor: “Bu poliplerin tabanı genişse kanser oluşma ihtimali fazlayken, mantarsal oluşumlarda yani sapın daha ince olması halinde mümkünlük azalıyor. Tabanı geniş olan sesil poliplerin vakit geçirilmeden çıkarılması gerekiyor. Villöz adenom olarak isimlendirilen kimi poliplerin de kolon kanserine yatkınlığı fazla oluyor. Bilhassa kalın bağırsağın son kısmında yer alan bu poliplerin kolon kanserine dönüşme oranı yüzde 100 olarak belirtiliyor. Hasebiyle villöz adenomu olan şahıslarda poliplerin erken evrede çıkarılarak, kolon kanserine dönüşmeden tedavi edilmesi gerekiyor. Bir şahısta polip olması her vakit kanserle karşılaşılacağı manasını taşımıyor. Örneğin; iltihabi polipler kansere yol açmazken, adenamatöz polipler pre-kanseröz olarak tanımlanıyor. Münasebetiyle bir polibin patolojik incelemesinde adenomatöz olduğu saptanırsa, dikkatlice takip edilmesi gerekiyor.”

KANAMAYLA BELİRTİ VERİYOR

Kalın bağırsağın sol tarafında bulunan polipler kanamayla, sağ tarafındakiler de kanda hemoglobin pahasının düşmesiyle kendini gösteriyor. Villöz adenomlar ise dışkıyla birlikte gelen sümüksü salgıyla belirti veriyor. Kalın bağırsak tümörlerinin çabucak hepsinde, bilhassa de sol tarafta bulunanlarda dışkının üzerinde rastgele bir halde çizgisel kanama odaklarının varlığı kolon kanserinin belirtisi olabiliyor. Sağ ve sol taraftaki tümörlerin belirtilerinin de farklı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Gökçe, “Kalın bağırsağın ortasına kadar olan kısmı sağ, ortasından sonraki kısım da sol kolon olarak tanımlanıyor. Sol taraftaki tümörler, sol kolonda bağırsağın çapı daha küçük olduğundan sıklıkla dışkıya çıkmama ve kabızlık üzere tıkanmalarla belirti veriyor. Sağ taraftakiler ise kalın bağırsak çapı daha geniş olduğundan tıkanma yapmıyor fakat kandaki hemoglobinin düşmesine yol açıyor. Genel olarak soldaki tümörler erken, sağdakiler ise geç teşhis alıyor” diyor.

ERKEN TEŞHİS KIYMET TAŞIYOR

Kolon kanserinden korunmada beslenme biçiminin yanı sıra 50 yaşın üzerindeki bireylerin sistemli olarak kolonoskopi yaptırması değer taşıyor. Aile hikayesinde tümör olanların her yıl, olmayanların ise beş yılda bir sistemli kolonoskopi yaptırması gerekiyor. Zira ailesel hikayesi olan bireylerde, bu hastalığın gelişme riski, toplumun kalanına oranla en az yedi kat daha fazla oluyor. Kolonoskopi dışında 50 yaşın üzerindeki herkesin nizamlı olarak gaitada bilinmeyen kan testi yaptırması da değer taşıyor. Bu testin sonucunda az da olsa olumluluk görülmesi halinde ise hastanın kolonoskopiyle kıymetlendirilmesi gerekiyor. Fakat hemoroid de dâhil rastgele bir kanama, test sonucunun olumlu çıkmasında tesirli olabiliyor.

KOLONOSKOPİ SIRASINDA TEDAVİ DE UYGULANABİLİYOR

Erken periyotta fark edilen poliplerin kolonoskopiyle çıkarılması sonucu kolon kanserinin tedavisi sağlanabiliyor. Fakat bunun için bir tane, mantarsal tipte polip bulunması ve sapta rastgele bir tümör olmaması gerekiyor. Tertipli kolonoskopi yaptırılmadığı durumlarda ise kelam konusu kolon kanseri çeşitleri daha ileri evrelerde kendini gösteriyor. Bu kaidelerde temel bir cerrahi yaparak, kalın bağırsağın tümünün çıkarılması gerekebiliyor. Multiple polipozis denilen ailesel poliplerin varlığında, kalın bağırsağın tamamına polip yerleşebileceği için tümünü çıkartmak gerekebileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Gökçe; “bu cins cerrahilerin mümkün olduğunca lenf bezlerini de içine alan geniş bir yelpazede uygulanması gerekiyor. Bu sayede, bedende gözle görülen bir tümör kalmaması da sağlanabiliyor” diyor.

KARACİĞER TÜMÖRÜNÜN DE ALINMASI GEREKİYOR

Kolon kanserlerinde, karaciğer yayılımı da olabiliyor. Lakin bu tablo, hastanın tedavi edilemeyeceği manasına gelmiyor. Başka kanser cinslerinden farklı olarak karaciğere yayılım varsa tıpkı seansta kalın bağırsak tümörünün cerrahi olarak çıkarılmasıyla birlikte karaciğer tümörünün yani metastazının da olabildiğince alınması tavsiye ediliyor. Bilhassa rektum denilen, kolonun çıkışına yakın olan tümörlerde ise makat bölgesine yakınlığı değer kazanıyor.

TEDAVİYE KEMOTERAPİ VE RADYOTERAPİ DE EKLENEBİLİYOR

Cerrahiyle tedavi edilen kolon kanseri hastalarının büyük çoğunluğuna kemoterapi, bazen de radyoterapi verilebiliyor. Kolon kanserinde multidisipliner tedavi yaklaşımı, bu noktada devreye giriyor. Hastalar, onkoloji uzmanının da ortalarında bulunduğu bir takım tarafından takip ve tedavi ediliyor. Tedaviye ekseriyetle cerrahiyle başlanıp, akabinde kemoterapi yapıldığını lakin tümörün aşağıda, makata yakın bölgede yer alması halinde öncesinde kemoterapi ve radyoterapiyle tümörün evresinin küçültüldüğünü vurgulayan Prof. Dr. Gökçe, “Tümör cerrahi hudutlara geldikten sonra ameliyatla alınabiliyor. Buna sandviç tedavisi ismi veriliyor. Birtakım durumlarda ise evvel kemoterapi, akabinde cerrahi uygulanıyor. En son da gerekli hallerde kemoterapi radyoterapi ile kombine edilebiliyor” diyor.

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir